نسخه پی دی اف

جعفریان، نویسنده مشهدی از سوژه‌های سرگذشت نگاری می‌گوید؛ دوست دارم به نا دیده ها نور بتابانم

فاطمه خلخالی استاد- حبیبه جعفریان، نویسنده کتاب «٧ روایت خصوصی»، از نوشتن این اثر که در سال ١٣٩٣ نشر سپیده‌باوران نخستین چاپ آن را منتشر کرد و حالا به چاپ هفتم رسیده است، بسیار راضی است، به‌طوری که زندگی خود را به قبل و بعد از نوشتن این کتاب، تقسیم می‌کند؛ با این‌حال از بین روایت‌های نوشته شده در این کتاب که هریک از زبان یکی از نزدیکان «امام‌موسی‌ صدر» است، به فصل مربوط به پری خانم، احساس گناه دارد، چون معتقد است نتوانسته همسر امام، این آدم فوق‌العاده، را به خوبی به تصویر بکشد. این نویسنده مشهدی ساکن تهران در نشست نقد و بررسی کتاب ٧ روایت خصوصی و نیز رونمایی از مجموعه دوازده‌جلدی «گام به گام با امام» که بعدازظهر دوشنبه، ٢١ اسفند در کافه کتاب آفتاب برگزارشد، گفت: درحقیقت من در همان مرحله مصاحبه، شکستم را در رابطه با ایشان پذیرفتم. با آنکه خیلی زحمت کشیدم و ساعت‌ها با ایشان نشستم و صحبت کردم، در نهایت آن چیزی که در کتاب آمده، آنی نیست که من از این آدم دریافت کردم و طبیعی است که مخاطب را هم اقناع نمی‌کند. در گفت‌وگو با ایشان فهمیدم چیزهای زیادی هست که انگار فقط مال خودش است، بین خودش و جهانی که به آن اعتقاد دارد. حس‌هایی که من از ایشان گرفتم، بیش از آن چیزی بود که به زبان آوردند. من آن احساسات را جذب کردم، اما نتوانستم در کتاب پس بدهم...»

در فصل پری‌خانم احساس ناتوانی کردم
در این نشست افزون بر جعفریان، نفیسه مرشد‌زاده، نویسنده و روزنامه‌نگار، و حورا صدر، دختر امام موسی صدر، حضور داشتند. جعفریان که پیش از این، تجربه نوشتن زندگی‌نامه‌نویسی را برای شخصیت‌های شهید باکری، شهید همت، شهید چمران و نیز کاوه گلستان داشته است، در کتاب ٧ روایت خصوصی، با همسر، برادر، فرزندان و دوستان امام موسی صدر صحبت‌ کرده و روایت‌های آن‌ها را در هفت فصل گنجانده است.
او با بیان اینکه «گرچه این تعبیر تکراری است، باید بگویم که زندگی‌ام به قبل و بعد از نوشتن کتاب آقای صدر تقسیم شده است» توضیح داد: معنی حرفم این نیست که فردای روزی که کتاب را نوشتم، زندگی‌ام به صورت عینی و فیزیکی تغییر کرد، بلکه این تغییر، چیزهای کوچک و مینیاتوری را شامل می‌شود که شما روز به روز بیشتر حسش می‌کنید. الان دوستانی با نام خانوادگی صدر دارم که از بهترین آدم‌هایی هستند که در زندگی‌ام دیده‌ام و این برای من از مهم‌ترین و روشن‌ترین بخش‌های این تحول است.

دوست داشتم به سمت کلیشه‌ها بروم
«مستندنگاری مسیری طولانی است و ممکن است نویسنده‌اش در هر نقطه از کار، آن را رها کند و بگوید چرا باید این زحمت را به خودم بدهم؟» این سخنی است که جعفریان درباره کارش به زبان ‌آورد و افزود: دلیلی که نگذاشت من در مستندنگاری از سوژه‌هایم، به این نقطه برسم، این بود که ارتباط شخصی و عمیقی با آن‌ها داشتم، ارتباطی که باعث شد تا ته خط بروم و این اتصال شخصی، وجه مشترک تمام کارهایی است که در این زمینه انجام داده‌ام.
او درباره دیگر وجه اشتراک سوژه‌هایش گفت که درباره شخصیت همه آن‌ها ذهنیت‌ها و کلیشه‌هایی وجود داشته و او دوست داشته است به سمت این کلیشه‌ها برود و ببیند چقدر واقعیت دارند. «این موضوع درباره آقای صدر به عنوان شخصیتی روحانی و مذهبی، خیلی پررنگ بود. برایم مهم بود که به سمت این سوژه بروم و به بخش‌هایی از وجود این شخصیت که آدم‌ها نخواستند یا نتوانستند آن را ببینند، نور بتابانم.»

تا دو روز، انگار بی‌هوشم
به اعتقاد نویسنده ٧ روایت خصوصی، زندگی‌نامه‌نویسی یکی از دشوارترین کارهای جهان است، به طوری که بعد از پایان یافتن آن، تمام بدنتان درد می‌کند. انگار بارها کوه را بالا رفته‌اید و برگشته‌اید؛ «من همیشه بعد از اتمام کار، تا دو روز، انگار بی‌هوش هستم.»
او دلیل این دشواری را به پیچیده‌بودن روابطی که باید با سوژه برقرار کنی نسبت می‌دهد. این نویسنده مشهدی، درباره موفقیتش در حوزه زندگی‌نامه‌نویسی و استقبالی که از آثارش شده نیز تصریح کرد: بعد از ١۵ سال تجربه، می‌توانم با قطعیت بگویم وقتی مصاحبه شونده‌هایتان، از شما صداقت ببینند، صداقت هم به خرج می‌دهند، اما اگر ذره‌ای در شما تظاهر ‌ببینند، همه‌چیز در لحظه تمام
می‌شود.
با اینکه حدود شش سال از نوشتن آخرین اثر جعفریان می‌گذرد، هنوز برای نوشتن اثری جدید هیچ تصمیمی ندارد. او دراین‌باره گفت: یکی از دلایلش این است که دنیای اطرافمان به شکل دیوانه‌وار و سریعی در حال تغییر است، در این شرایط شما به عنوان نویسنده باید تأمل کنید تا در اتمسفر جدید، جای خودتان را دوباره پیدا کنید. این اتفاق هنوز برای من نیفتاده
است.

در آثار جعفریان، خودشیفتگی وجود ندارد
نفیسه مرشدزاده، مدیر نشر اطراف و دیگر میهمان حاضر در نشست با بیان اینکه نه به عنوان منتقد، بلکه به عنوان فردی که شاهد تولد آثار حبیبه جعفریان بوده است، درباره ٧ روایت خصوصی گفت: زمانی که خانم جعفریان درباره امام موسی صدر می‌نوشت، بین ما یک‌اتاق فاصله بود و درباره این‌کار، با هم حرف‌می‌زدیم.
به نظر او الگوی کاری جعفریان، قابل کپی‌برداری نیست و مخصوص خودش است. سردبیر سابق مجله داستان همشهری توضیح داد: خانم جعفریان هرگز با داده‌ها و اطلاعاتی که از مصاحبه‌شونده‌ها می‌گیرد، همانند روزنامه‌نگار برخورد نمی‌کند. او ادبیات خلق‌می‌کند و به عنوان خلق اثر، به کار نگاه می‌کند.
این روزنامه‌نگار تولید آثار جعفریان را دردآور
توصیف و تأکید‌کرد: نویسنده، با تمام احساسات و شهودش با سوژه درگیر می‌شود و این همان کاری است که بسیاری از افرادی که خواستند از وی تقلید کنند، متوجهش نشدند و رودست خوردند.
مرشد زاده افزود: خانم جعفریان به لحن و زبانی دست پیدا کرده است که در آن خودشیفتگی وجودندارد و حتی شیفتگی به خود زبان هم در کار او نیست، به طوری که می‌توان گفت راوی در اثر حل شده است.

حس دوگانه‌ حضور در نشست
حورا صدر، دختر بزرگ امام موسی صدر، در این نشست، حس خود را از حضور در این محفل، این‌گونه بیان کرد: احساس دوگانه‌ای دارم. جدا از اینکه از حضور در این جمع شیرین وگرم، خوشحال هستم، طبق معمول به خاطر غیبت پدرم ناراحتم.
او مراحل تهیه نسخه عربی کتاب گام‌به‌گام با امام در کشور لبنان را ده سال بیان کرد و ادامه داد:
در این مدت، یک تیم متخصص و کارشناس در لبنان، مطالب کتاب را از راه‌های مختلف مثل رادیو، تلویزیون، روزنامه‎ها و نوارهایی که دست افراد مختلف بود، جمع‌آوری کرد. بعد از چاپ اول تصمیم گرفتیم آن را به فارسی ترجمه کنیم. درواقع کتاب گام‌به‌گام با امام، ترجمه چاپ دوم نسخه عربی کتاب است که اضافاتی هم داشته است. در این کتاب متون مختلف خبری، سیاسی، اقتصادی، مذهبی و اندیشه‌های امام وجود‌دارد، چراکه شخصیت ایشان، طوری بود که برای اقشار مختلف صحبت می‌کردند و با همه دوست بودند.

itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس