نسخه پی دی اف

شهرآرا از فساد در ساخت و ساز المان های شهری و مقابله با آن در بهار٩٧ گزارش می دهد؛ پشت‌پرده‌نمادهای‌شهری

نام خانه بهار امسال جایگزین استقبال از بهار شده است، اما در روزهای اخیر در بخش عیدگاه دچار حواشی شد. اتفاقاتی که به نظر می‌رسد نتیجه ناگزیر روال تفکری جدید در مدیریت شهری است.
و هر تحولی با مخالفت و موافقت‌هایی روبروست که در ظاهر طبیعی نمایان می‌شود، اما ممکن است در پس پرده مخالفت‌ها، گاه نکاتی باشد که نباید برای همیشه پنهان بماند.

اقدام شهردار بجا بود
رئیس انجمن هنرهای تجسمی خراسان رضوی درباره وضعیت المان‌های شهری در مشهد می‌گوید: المان‌های شهری مظهر فرهنگ و هنر آن شهر هستند. ما شهری داریم که منتسب به امام رضا(ع) است اما شما هر جای شهر بروی، اثری از این نسبت نمی‌بینید.محمود ضیایی با اشاره به غیرکاربردی بودن بسیاری از این نمادها می‌گوید: مسئله این است که اصلا سیستم و برنامه‌ریزی برای طراحی نمادهای دائم و موقت شهری وجود ندارد. مثلا شما میدان فلسطین را در نظر بگیرید، اگر زائری نداند که اینجا میدان فلسطین است، آیا نماد نصب شده در این میدان کمکی به او می‌کند که بفهمد اینجا احتمالا باید میدان فلسطین باشد؟ این را در جاهای دیگر هم می‌توانید ببینید و وقتی این‌گونه است معنایش این است که نگاه حرفه‌ای و درستی به روال انتخاب و تولید این آثار وجود ندارد. او در ادامه نقدش را متوجه طرح استقبال از بهار می‌کند: معتقدم این طرح المان‌های نوروزی، طرح استقبال از بهار نیست، استقبال از اسباب بازی است. چون بیشتر کارهایی که در این سال‌ها در شهر دیده‌ایم اسباب بازی بوده‌اند تا نمادی که در عین زیبایی، کاربردی برای مردم نیز داشته باشد. کجای این انقلاب گفته شده است که پول عوارض و مالیات مردم را بدهیم به کسانی که چنین طرح‌هایی می‌سازند و مدت کوتاهی در شهر اکران می‌شود و بعد هم می‌رود در انبارهای شهرداری خاک می‌خورد. برای همین معتقدم اقدام شهردار در ممانعت از تولید این آثار برای نوروز ٩٧، اقدام پسندیده‌ای است چون بالاخره باید جلوی این‌کار از یک جایی گرفته شود. رئیس انجمن هنرهای تجسمی استان درباره راهکار حل این معضل می‌گوید: به نظر من راه جلوگیری از چنین اتفاقاتی این است که شهرداری به دنبال اجرای همان مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی برود که می‌گوید شهرداری فقط باید سفارش دهنده باشد. یعنی اینکه نمادهای مورد نظر خود را به شورای نظارت که زیر نظر معاون هنری اداره کل فرهنگ و ارشاد است و در حضور شورایی ١٠ نفره برگزار می‌شود، ارائه کند نه اینکه مثل همه این سال‌ها مجموعه‌ای کار را بگرداند که کمترین تخصصی در این حوزه ندارد.

مافیای هنرهای تجسمی
ضیایی در ادامه حرف‌هایش از وجود مافیایی می‌گوید که سال‌هاست در این حوزه حضور دارند و همه چیز را در اختیار دارند: متأسفانه در جریان ساخت المان‌های شهری مافیایی وجود دارد که اجازه حضور دیگران و اهل فن را نمی‌دهند و نتیجه این است که شما به جای المان‌های هنری فاخر و اثرگذار، کارهای کم ارزشی را می‌بینید که در شهر خودنمایی می‌کنند.
این مافیا که فقط در حوزه هنرهای تجسمی نفوذ کرده‌اند و سال‌هاست همین کارهای ضعیف را می‌آورند و تأیید می‌کنند و پول‌های چندصد میلیونی جابه‌جا می‌شود و استدلال‌شان هم این است که مردم این را دوست دارند و با آن عکس می‌گیرند پس جذاب است. شما مجسمه حیوانی چهار پا را هم اگر در آن ابعاد در شهر نصب کنید، جذاب است و مردم با آن عکس می‌گیرند ولی معنایش این نیست که آن طرح خوب است و اثرگذاری دارد.او حضور نداشتن هنرمندان صاحب سبک در این رویداد را نیز متوجه همین مسئله می‌داند: هنرمند واقعی و صاحب سبک با فراخوان در یک جشنواره حاضر نمی‌شود بلکه باید از آن‌ها دعوت شود که بیایند و در این کار حضور داشته باشند. وقتی این اتفاق نمی‌افتد نتیجه این می‌شود که کسانی که این‌کاره نیستند وارد می‌شوند و پول‌های آنچنانی برای کارهای ضعیفی که دیده‌ایم، می‌گیرند و می‌روند.رئیس انجمن هنرهای تجسمی خراسان رضوی، در پایان از عزم جدی شورای اسلامی شهر و شهردار در برخورد با این فساد حمایت می‌کند و می‌گوید: به نظر می‌رسد شهردار و شورای جدید قصد دارند که با این رویه برخورد کنند اما مطمئن نیستم که موفق بشوند چون بدنه شهرداری خیلی تغییر نمی‌کند و یک‌سری از این آدم‌ها با همان مافیا که گفتم در ارتباط هستند و طبعا نمی‌گذارند کاری خلاف میل آن‌ها پیش برود. جدال با این مافیا کار سختی است و دکتر اصولی در کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورا و مهندس تقی‌زاده، شهردار مشهد، کار بسیار سختی برای نابودی این جریان پیش رو دارند و امیدوارم به خاطر هنر این شهر در این مبارزه پیروز باشند. هرچند کار سختی است چون این‌ها ریشه دوانده‌اند.

ضرورتی به نام المان‌های ثابت
ایرج خواجوی، استاد پیش‌کسوت هنرهای تجسمی، معتقد است المان‌های شهری ضرورتی است که در تمام دنیا به آن توجه شده است. به طور کلی در تمام دنیا شهرها دارای المان‌های زیبا و اثرگذاری هستند. این باید باشد چون هم باعث زیبایی است و هم می‌تواند گویای فرهنگ و تاریخ یک شهر باشد. این البته در بحث المان‌های ثابت است نه چیزی که ما به اسم المان موقت می‌شناسیم چون اصلا به نظر من این‌ها فقط حیف و میل کردن پول است. من یک‌بار از ستاد استقبال از بهار بازدید کردم و دیدم چیزهایی ساخته‌اند به اسم المان موقت که بیشتر کودکانه بود تا نماد تأثیرگذاری که باید در شهرها باشند. خواجوی درباره اصول طراحی نمادهای ثابت شهری می‌گوید: المان ثابت علاوه بر زیبایی که بسیار مهم است و باید در آن دیده شود، مفهومی نیز باید به دنبال داشته باشد. یعنی مخاطب را درگیر مفهوم خودش کند و او را در حالی‌که دارد از زیبایی آن لذت می‌برد، به تعمق وا دارد. این مهم ممکن نمی‌شود مگر اینکه کار را به اهالی فن بسپارند، اتفاقی که تا الان خیلی رخ نداده است. اینکه در شهر به جای المان‌های تأثیرگذارفقط موتورسیکلت و دوچرخه و چرخ خیاطی می‌بینیم دلیلش این است که کار دست افراد اهل فن نبوده است.

کاردست کاردان نیست
این استاد پیش‌کسوت معتقد است برای بهبود وضعیت باید کار را به اهالی فن سپرد: من باور دارم این کار برای رسیدن به مطلوب مورد نظر باید به انجمن هنرهای تجسمی سپرده شود چون آنجا افراد کارکشته‌ای هستند که می‌دانند هرکاری را باید برای اجرا به چه کسی سپرد. این که می‌گویم معنایش این نیست که جوان‌ها نباید وارد این عرصه شوند، بلکه معتقدم این حضور کارشناسی سبب می‌شود حضور جوان‌ها هدفمند شده و به نتیجه مطلوب منجر شود.
خواجوی در ادامه صلاحیت انتخاب‌کنندگان این طرح‌ها را زیر سؤال برده‌است و می‌گوید: مجموعه‌ای که در این سال‌ها در شهرداری کار انتخاب المان‌های موقت و دائم شهری را بر عهده داشته‌اند، صلاحیت این کار را ندارند، چون اصلا متخصص این حوزه نیستند. این جوان‌ها هنوز پخته نشده‌اند و نیاز به تجربه بیشتر دارند و من به عنوان یک پیش‌کسوت نمی‌توانم بپذیرم که یک جوان بیاید و کاری را ارائه کند و همان کار در شهر اجرا شود بدون آنکه پیش‌کسوتان و استادان فن درباره آن نظر داده باشند. چون نتیجه آن همین چیزی می‌شود که
شاهدش هستیم.

در مقابل انحصارطلبی ده‌ساله عده‌ای انگشت‌شمار می‌ایستیم
رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر مشهد در کنار شهردار از جدی‌ترین منتقدان رویه انتخاب آثار در طرح «استقبال از بهار» است آن‌چنان که اعلام کرده است: برای تحقق مطالبه مردم و عموم هنرمندان اصیل مشهد، در مقابل هرگونه انحصارطلبی عده‌ای انگشت‌شمار می‌ایستیم.
احسان اصولی در حاشیه شانزدهمین جلسه علنی شورای اسلامی شهر مشهد، با ارائه توضیحاتی درباره حواشی جشنواره‌ خانه بهار نوروز ٩٧ اظهار کرد: با مقایسه روند برگزاری طرح «استقبال از بهار» از ١٠ سال قبل تاکنون، مشاهده می‌شود که ارتقای کیفی در آثار هنری رخ نداده است. وی افزود: مدیریت شهری در قبال آنچه در معرض دید مردم قرار می‌دهد مسئول است. بنابراین باید سنجش‌های لازم را انجام دهد تا المانی که در شهر نصب می‌شود دارای شرایط یک کار فاخر هنری و واجد آثاری مثبت بر روح و روان مردم باشد.
رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر مشهد بیان کرد: اینکه منابع مدیریت شهری برای ساخت المان‌های کارتونی و فانتزی که چندان واجد تعریف یک اثر هنری نیست همواره در انحصار افرادی محدود بوده است مورد انتقاد شورای پنجم بوده و هست. وی با بیان اینکه شورای پنجم از ابتدای فعالیت خود بر لزوم ایجاد شفافیت و فضای باز برای حضور تمامی هنرمندان مشهدی در طرح «استقبال از بهار» تأکید کرده است ادامه داد: در جریان انتشار فراخوان «استقبال از بهار»، تأکید کردیم که هنر جنبه‌ها و شاخه‌های دیگری هم دارد و نباید عمده بودجه این طرح به المان‌های موقت شهری اختصاص یابد. وی افزود: پیش از این، تمام بودجه طرح «استقبال از بهار» به المان‌های موقت شهری اختصاص می‌یافت اما در سال جاری، این بودجه علاوه‌بر هنرهای تجسمی، به گل‌آرایی سطح شهر، نورپردازی، برگزاری تئاترهای خیابانی و ... نیز اختصاص پیدا کرده است. همین مسئله باعث انتقاد افرادی انگشت‌شمار شد که این بودجه را مایملک خود می‌پندارند. رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر مشهد بیان کرد: بنده از زمان شروع‌به‌کار به عنوان رئیس کمیسیون فرهنگی، همواره از سوی عده کثیری از هنرمندان مشهد مورد سؤال قرار می‌گرفتم. الان هم مورد سؤال هستم که چرا همیشه یک عده خاص کارهایشان برنده و انتخاب می‌شود، که این گویای فرایند مشکل‌دار انتخاب آثار ارسالی به دبیرخانه «استقبال از بهار» از گذشته تا حال است. واقعا چگونه است که در ١٠ سال اخیر، آثار تعداد محدودی همواره انتخاب می‌شده است؟ ما نمی‌توانیم از این موضوع و این پرسش به‌راحتی عبور کنیم. ما در فراخوان امسال و فرایند اجرایی آن، تلاش کردیم تغییراتی بر مبنای خواست و مطالبه مردم و هنرمندان انجام شود. این اتفاق تا حد زیادی رخ داد اما کامل نشد. وی افزود: به اعتقاد بسیاری از استادان نامدار انجمن هنرهای تجسمی، بسیاری از المان‌های موقت سال‌های اخیر مناسب پارک‌های کودک و نوجوان است و بیشتر برای اسباب‌بازی کودکان مناسب است. اصولی تصریح کرد: در بخش المان‌های موقت، به دلیل شرایط رکود اقتصادی و کمبود بودجه، براساس اولویت‌های اعلام‌شده از سوی هیئت داوران، با تعدادی، قرارداد منعقد شده است و درباره الباقی، براساس امکان نصب و بودجه باقی‌مانده تصمیم‌گیری می‌شود. وی ادامه داد: متأسفانه حدود ده دوازده نفر به دلیل دسترسی‌ها و ارتباطاتشان با برخی افراد، فضاسازی‌هایی علیه مدیریت شهری ایجاد می‌کنند در حالی که ما بر لزوم شفافیت تأکید داریم و حمایت از همه هنرمندان شهر را وظیفه خودمان می‌دانیم. رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای اسلامی شهر مشهد گفت: معدود افرادی هستند که کارهای تکراری آن‌ها هرسال در سطح شهر نصب می‌شود. حتی این افراد کاری که در مسابقه تأیید نشده است را از ماه‌ها قبل ساخته و آماده کرده‌اند. وی خاطرنشان کرد: فردی می‌گوید «من بابت این پولی که از شما می‌گیرم، برنامه زندگی خود را چیده‌ام». ما می‌گوییم «اگر قرار بوده اثر شما داوری شود و احتمال رد شدن هم بوده است، بر چه اساسی زندگی خود را روی این پول بستی؟». ما در مقابل این فضا و جوسازی‌ها کوتاه نمی‌آییم. اصولی گفت: به مردم وعده می‌دهم که ما امسال نوروز و «استقبال از بهار» متفاوت و بسیار کیفی خواهیم داشت. در طول ایام نوروز سال ٩٧، ان‌شاءا... مشهد را سراسر غرق در امید و نشاط خواهیم دید و مردم و شهروندان از برنامه‌ها و اقدامات شهرداری لذت زیادی خواهند برد.

itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس